Đề tài NCKH cấp Nhà nước “Nghiên cứu các giải pháp pháp lý nhằm đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông” (KC.09.01/11-15)

0
662

I. Thông tin chung về đề tài1. Tên đề tài:“Nghiên cứu các giải pháp pháp lý nhằm đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông” – mã số KC.09.01/11-15

Thuộc: Chương trình “Nghiên cứu KHCN phục vụ quản lý biển, hải đảo và phát triển kinh tế biển”, mã số KC.09/11-15

2. Cơ quan chủ trì: Trung tâm Luật biển và hàng hải quốc tế

3. Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS. Nguyễn Bá Diến

4. Thời gian thực hiện đề tài (theo hợp đồng và Quyết định số 2012/QĐ-BKHCN ngày 14 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ): Bắt đầu: tháng 01/2012; Kết thúc: tháng 6/2013.

5. Kết quả nghiệm thu: Xuất sắc

 

II. Tổ chức phối hợp thực hiện

– Hội trầm tích Việt Nam;

– Viện Việt Nam học và khoa học phát triển- Đại học Quốc gia Hà Nội;

– Bộ Tham mưu, Bộ Tư lệnh Hải quân;

– Viện Nghiên cứu Trung Quốc, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam

III. Đánh giá chung về tiến độ và kết quả thực hiện  

3.1. Thực hiện tiến độ của đề tài so với hợp đồng

Theo Hợp đồng Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ số 01/2011/HĐ-ĐTCT-KC.09/11-15 ký ngày 19 tháng 01 năm 2012 giữa Ban chủ nhiệm Chương trình KC.09.11-15, Văn phòng các Chương trình trọng điểm cấp Nhà nước và Trung tâm Luật biển và hàng hải quốc tế (sau đây viết tắt là Hợp đồng KHCN) và Quyết định số 2012/QĐ-BKHCN ngày 14 tháng 8 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ về việc điều chỉnh thời gian thực hiện đề tài”Nghiên cứu các giải pháp pháp lý nhằm đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông”, mã số KC.09.01/11-15; thời hạn thực hiện Đề tài là 18 tháng, từ tháng 01/2012 đến tháng 06/2013.

Đề tài đã hoàn thành trong tháng 4/2013; đánh giá cấp cơ sở ngày 5/5/2013 và đánh giá cấp Nhà nước ngày 04/6/2013 đạt loại Xuất sắc.

Việc triển khai thực hiện Đề tài đảm bảo đúng số lượng, chất lượng và vượt tiến độ về thời gian; bám sát các nội dung, yêu cầu trong Thuyết minh và Hợp đồng KHCN. Một số sản phẩm vượt chỉ tiêu theo đăng ký:

– Bổ sung 04 chuyên đề khoa học so với Hợp đồng;

– Sản phẩm công bố (sách, bài báo): 19 (04 sách, tài liệu xuất bản; 15 bài báo đăng tạp chí) – vượt chỉ tiêu 03 sách và 10 bài báo so với đăng ký;

– Sản phẩm đào tạo sau đại học: 09 (01 tiến sỹ; 08 thạc sỹ) – vượt chỉ tiêu 05 thạc sỹ so với đăng ký).

3.2. Nhận xét, đánh giá chung về kết quả thực hiện đề tài

3.2.1. Kết quả khoa học

Đề tài đã nghiên cứu một cách cơ bản và hệ thống những vấn đề lý luận, thực tiễn về bảo vệ chủ quyền biển đảo theo luật pháp quốc tế hiện đại; các cơ sở khoa học phục vụ xây dựng hệ luận cứ, luận chứng chứng minh, bảo vệ chủ quyền biển đảo; trên cơ sở đó xây dựng hệ luận cứ, luận chứng mà Việt Nam cần sử dụng để chứng minh, bảo vệ chủ quyền biển đảo ở Biển Đông, đề xuất và luận giải hệ giải pháp tổng quát và giải pháp pháp lý đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông.

* Những điểm mới và đóng góp về mặt khoa học của đề tài:

Đây là đề tài khoa học cấp nhà nước đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ thống và trên bình diện khá rộng các vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn về vấn đề giải quyết tranh chấp chủ quyền biển đảo và từ đó xây dựng, đề xuất hệ giải pháp tổng quát và giải pháp pháp lý đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông. Những điểm mới nổi bật của Đề tài là:

* Nghiên cứu, luận giải các cơ sở khoa học phục vụ cho việc xây dựng hệ luận cứ pháp lý về đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông- gồm 04 lĩnh vực khoa học chính – được tiếp cận theo phương pháp nghiên cứu tích hợp liên ngành. Các nhóm cơ sở khoa học nêu trên có mối liên hệ hỗ trợ, gắn bó với nhau theo các nguyên lý chung của luật biển quốc tế về chủ quyền quốc gia đối với biển đảo.

* Đề tài đã nghiên cứu, xây dựng hệ giải pháp pháp lý của Việt Nam trong giải quyết tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông, trong đó có giải pháp xây dựng hệ luận cứ, luận chứng từ những cơ sở khoa học nêu trên; hệ thống các giải pháp tổng quát và giải pháp cụ thể, giải pháp trước mắt và giải pháp lâu dài.

Từ kết quả nghiên cứu về các nội dung nêu trên, Đề tài đã đưa ra những kiến nghị nhằm bổ sung, hoàn thiện cơ sở khoa học, xây dựng hệ luận cứ – luận chứng về chủ quyền biển đảo của Việt Nam trên Biển Đông và đặc biệt là các giải pháp tổng quát, giải pháp cụ thể về pháp lý trong đấu tranh ngoại giao, pháp lý để giải quyết các tranh chấp của các nước trong khu vực Biển Đông có ảnh hưởng đến chủ quyền biển đảo của Việt Nam. 

Trên cơ sở kết thừa và phát triển các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nước ở tầm hệ thống hóa và khái quát hóa cao, sản phẩm của Đề tài góp phần bổ sung hệ luận cứ khoa học quan trọng cho vấn đề đấu tranh bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông trong bối cảnh quốc tế và tình hình hiện nay và tương lai.

Sản phẩm của Đề tài nhằm tạo ra sản phẩm nghiên cứu có tính mới, hiện đại, trực tiếp phục vụ phục vụ cho hoạt động đấu tranh chính trị, pháp lý của Việt Nam nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo, góp phần hiện thực hóa chiến lược tiến ra biển, làm chủ biển và hội nhập quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn từ nay đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030.

* Ứng dụng trong thực tiễn công tác lập pháp và quản lý nhà nước

Kết quả nghiên cứu của Đề tài có thể được tham khảo, ứng dụng trực tiếp trong công tác nghiên cứu, xây dựng chính sách, pháp luật về biển-đảo và hoạt động trên mặt trận ngoại giao, pháp lý nhằm đàm phán, tranh tụng giữa Nhà nước Việt Nam với các nước hữu quan về giải quyết các vấn đề Biển Đông có liên quan đến chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia.

* Kết quả đào tạo

Trong quá trình thực hiện, Ban chủ nhiệm đề tài đã tập hợp được sự tham gia đông đảo của các giảng viên, sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành luật quốc tế của Đại học Quốc gia Hà Nội và một số cơ sở đào tạo khác (Đại học Luật Hà Nội, Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh) tham gia nghiên cứu chuyên đề, hội thảo khoa học, viết luận văn, luận án, khóa luận về các chủ đề thuộc phạm vi nghiên cứu của Đề tài…

Ngoài kết quả đào tạo sau đại học chính là 09 người (01 tiến sỹ; 08 thạc sỹ) – vượt chỉ tiêu 05 thạc sỹ so với đăng ký, như đã được các cơ sở đào tạo xác nhận, Đề tài còn thu hút được 07 nghiên cứu sinh và 04 học viên cao học chuyên ngành luật quốc tế khác tham gia các hoạt động chuyên môn. Có 01 nghiên cứu sinh đã hoàn thành luận án tiến sỹ năm 2013 về chủ đề giải quyết tranh chấp hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa là một trong những nội dung chính của đề tài; 08 thạc sỹ đã hoàn thành và bảo vệ luận văn tốt nghiệp về các chủ đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài. Trong tổng số các nghiên cứu sinh và học viên cao học tham gia Đề tài, chủ nhiệm đề tài là người trực tiếp hướng dẫn khoa học cho 04 nghiên cứu sinh và 06 học viên cao học.

Kết quả đào tạo nêu trên đã đóng góp đáng kể và tạo chuyển biến mới về trình độ và kiến thức cho đội ngũ cán bộ, giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Luật quốc tế của ĐHQGHN và một số cơ sở nghiên cứu đào tạo khác, đặc biệt về lĩnh vực luật biển và vấn đề giải quyết tranh chấp biển đảo.

3.2.2. Kết quả nâng cao tiềm lực khoa học cho đơn vị

Việc thực hiện Đề tài và kết quả đạt được có ý nghĩa rất lớn trong việc nâng cao trình độ nhận thức, phương pháp nghiên cứu khoa học của cán bộ, nghiên cứu viên và đội ngũ cộng tác viên của Trung tâm Luật biển và hàng hải quốc tế; đặc biệt là kinh nghiệm cộng tác với các cá nhân, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài lĩnh vực khoa học pháp lý, kinh nghiệm sử dụng phương pháp tích hợp liên ngành trong các đề tài nghiên cứu có tính chất lớn, phức tạp như vấn đề bảo vệ chủ quyền biển đảo.